Kültür Devriminde Eğitimde Devrim

1966-1975 yılları arasında Çin Halk Cumhuriyeti’nde gerçekleşen ve sınıfsız toplum yolunda üst yapı alanında köklü bir devrimci dönüşümü gündeme getiren Büyük Proleter Kültür Devrimi’nin üzerinde durulması gereken önemli çıkış noktalarından biri de üniversite eğitimi alanıdır.

Çin’de Kültür Devrimi döneminde yer almış ABD’li yazar, çiftçi ve aktivist William H. Hinton önemli çalışmalarından biri olan “Zinhua Üniversitesi’nde Kültür Devrimi” isimli çalışmasında üniversitelerin devrim öncesi seyrine ve Mao Zedung’un yaklaşımlarına detaylı olarak mercek tutar.

1949 yılında uzun süren bir devrimci savaşlar silsilesi ardından Çin Halk Cumhuriyeti’ni kuran Çinli devrimciler, devrimin öncelikleri içinde üniversitelerin durumuna acil olarak yönelemezler. İlk aşamadaki amaç yaygın olan eğitimsizliğin ortadan kaldırılması olduğu için eğitim alanında önceki üretim ilişkileri büyük oranda kabul edilmiş ve ağırlık halk eğitimine verilmiştir.

Üst yapının sinir uçlarının başında gelen ve bu açıdan tüm bir üretim tarzını da belirleyen eğitim alanı süreçle birlikte Çin’in yeni kapitalistlerinin de sığınma alanlarına dönüşecektir. Özellikle 1950’li yılların sonundan itibaren Çin’de eğitimin bir sınıf karakteri olmadığından sıklıkla söz edilmeye başlanır. “Dehalar” “Yetenekli Mühendisler” olmadan Çin’in ilerleyemeyeceğini söyleyen kişiler ve yayınlar ülkede hızla yayılmıştır. 1960’lara gelindiğinde üniversitelerde “Fiziği ve kimyayı kavrayan semanın altında yürür” türünden uzmanlaşmayı ve ayrıcalıkları körükleyen, eğitimi zenginleşme aracına indirgeyen yaklaşımlar öğrenci kitleler üzerinde açıktan  etkili olmaya başlar. Eğitimin süresi devamlı artmakta, not sistemi yüceltilmekte, notlar karşısında herkesin eşit olduğu iddia edilmekte, yüksek not tutturmak devamlı teşvik edilmektedir…

Gerek öğretim üyelerinin gerekse öğrencilerin devamlı şekilde kitabi bilgi peşinde koşması ve stajlara/pratiklere burun kıvırması Kültür Devrimi öncesinde Çin’in büyük üniversitelerinde gözüken olağan durumlardır. Sosyalist bir toplumda burjuva eğitim anlayışının devam etmesi, gelişmesi ve meşrulaşması başta Mao Zedung olmak üzere Çinli devrimciler için kabul edilemez bir dinamiktir. Kapitalizmin devamlı kendini ürettiği ve doğrudan üretici güçleri belirlediği eğitim alanı, bu doğrultuda büyük sınıf mücadelelerine tanık olacak en önemli alanların başında gelecektir. Toplumun genelinde olduğu gibi eğitimde de kapitalizmin mi, yoksa sosyalizmin mi kazanacağı henüz belli değildir ve ötelenmeden mücadelenin başlatılması ve derinleştirilmesi gereklidir.

Direniş Üniversitesi Modeli ve Lin Biao

Mao, Japonya’ya karşı savaş döneminde savaşı tutarlı ve doğru bir şekilde her alanda yürütecek kadroları eğitimi için Yenan’da kurulmuş Direniş Üniversitesi‘ni sosyalist bir toplumda kolektif eğitim için model olarak görmüştü. Bu eğitim kurumu doğrudan Lin Biao tarafından yönetiliyordu. Kurumda resmiyetten ve hiyerarşiden uzak şekilde hem öğretmenler hem de öğrenciler için devrimci bilincin yükseltilmesi hedeflenmişti. Bu kurumlarda yer alan insanlar meseleleri tartışmak için geçecek zamanı kayıp zaman olarak görmüyor, kendi zamanlarını kendileri belirliyor, üretimden kopmuyor kendi besinlerini kendileri yetiştiriyor, gerekli inşaatları kendileri gerçekleştiriyor ve cephe için desteği sürdürüyorlardı.

1911 döneminde Amerikalıların Çin’e şirin gözükmek ve ekonomik açıdan kendine bağlı liberal insanlar yetiştirmek amacıyla kurduğu Tsinghua Üniversitesi (Zinhua) işçi ve köylü emekçi kitleler için kötü bir üne sahipti. Han Suyin’in tabiri ile “Çin’in bağımlılaşmasını kendi iradesi ile gerçekleştirecek” mandacı kadrolar üreten bu eğitim kurumu olumsuz geleneği ile Kültür Devrimi döneminde mücadelenin merkezinde olacaktır.

1966 Mayısında, Pekin Üniversitesi Felsefe Bölümünde kadın bir öğrenci olan Nieh Yuan-Zu’nun, üniversite rektörü Lu Ping’in canlı siyasi tartışmayı engelleyici politikalarına karşı ilk dazibaoyu (büyük puntolu duvar afişi) yazması “iktidardaki bir parti yetkilisini” hedef alan ilk öğrenci çıkışı olarak tarihi önem kazanacaktır.

Pekin Üniversitesi’nin hemen yanında bulunan ve ağırlıklı olarak ziraat ve mühendislik fakültelerinin bulunduğu Tsinghualı öğrenciler, Nieh Yuan-Zu’nun bu çıkışından etkilenecektir. Mao’nun bizzat sürece dahil olması ve Kültür Devrimi Merkez Komitesi’nin öğrencileri teşvik etmesi ile üniversitede kapitalizmi uygulayan revizyonistlere yönelik fırtınalar halinde mücadeleler başlayacak, çok sayıda öğrenci grubu oluşacak ve gittikçe yükselen bir tempoda gruplar arasında şiddetli çatışmalar yaşanacaktı.

Kuram Dergisi

Diyalektik materyalist bir perspektifle, bilimsel sosyalist teorinin sınıf mücadelelerine uygulanması ve derinleştirilmesi doğrultusunda yayın çizgisini sürdüren Kuram Dergisi 2 ayda bir yayında!

Kültür Devriminde Eğitimde Devrim” için bir yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Pin It on Pinterest